ประเวศ ลิมปรังษี

ประเวศ ลิมปรังษี เกิดเมื่อวันที่ ๑๗ กันยายน พ.ศ. ๒๔๗๓ ที่อำเภอปากพนัง จังหวัดนครศรีธรรมราช จบการศึกษาระดับชั้น ป.๔ จาก โรงเรียนประถมเทศบาล ๗ วัดท่าโพธิ์ ตำบลท่าวัง อำเภอเมือง จังหวัด นครศรีธรรมราช ระดับมัธยมจากโรงเรียนวัดจันทรารามจนจบชั้นมัธยมศึกษาปีที่ ๔ และมาเรียนต่อ ที่โรงเรียนอำนวยศิลป์ธนบุรี จนจบชั้นมัธยมปีที่ ๕ ขณะนั้นกรมศิลปากรได้เปิดรับสมัครนักเรียน เตรียมช่างสิบหมู่ จึงได้สมัครเรียนวิชาช่างไทย หลักสูตร ๒ ปี จนสำเร็จ ท่านเป็นศิษย์ของศาสตราจารย์ พระพรหมพิจิตร (อู่ ลาตานนท์) ซึ่งศาสตราจารย์พระพรหมพิจิตรนี้เป็นศิษย์เอกของสมเด็จพระเจ้า บรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้ากรมพระยานริศรานุวัดติวงศ์

ระหว่างที่ศึกษาด้านสถาปัตยกรรมไทย ได้ทำงานควบคู่ไปด้วย จนสำเร็จการศึกษาได้รับอนุปริญญา ด้านสถาปัตยกรรมไทยเมื่อปี ๒๕๐๑ และได้รับราชการตำแหน่งครูตรีที่มหาวิทยาลัยศิลปากร โดยทำหน้าที่ สอนวิชาสถาปัตยกรรมไทย ต่อมาในปี ๒๕๐๘ ได้ย้ายไปรับราชการที่กองหัตถศิลป์ กรมศิลปากร ในตำแหน่งช่างศิลป์ตรี จนได้รับตำแหน่งเป็นอำนวยการกองหัตถศิลป์ เมื่อปี ๒๕๒๑ และได้รับตำแหน่ง เป็นผู้อำนวยการกองสถาปัตยกรรม ในปี ๒๕๓๐ ต่อมาเลื่อนเป็นผู้เชี่ยวชาญพิเศษกรมศิลปากร (สถาปนิก ๔) ด้าน บูรณปฏิสังขรณ์ จนเกษียณอายุราชการเมื่อปี ๒๕๓๓

ผลงานออกแบบของประเวศ ลิมปรังษีมีจำนวนมาก เช่น

พระบรมราชานุสาวรีย์ สมเด็จพระนเรศวรมหาราช อำเภอหนองบัวลำภู จังหวัดอุดรธานี
พระบรมราชานุสาวรีย์ พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว หน้าศาลากลางจังหวัดชลบุรี
พระบรมราชานุสาวรีย์ พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว หน้าศาลากลางจังหวัดภูเก็ต
พระบรมราชานุสาวรีย์ พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว หน้าศาลากลางจังหวัด สุพรรณบุรี
พระบรมราชานุสาวรีย์ พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว ณ สนามกีฬาจังหวัดระยอง
ศาลหลักเมือง จังหวัดพระนครศรีอยุธยา
ศาลหลักเมือง จังหวัดยะลา
ศาลหลักเมือง จังหวัดมุกดาหาร
พระอุโบสถวัดพุทธประทีป ที่กรุงลอนดอน ประเทศอังกฤษ
พระอุโบสถวัดพระธาตุเชิงชุม อำเภอเมือง จังหวัดสกลนคร
พระอุโบสถวัดมาบชลูด อำเภอศรีราชา จังหวัดชลบุรี
พระอุโบสถวัดอรัญวาสี อำเภอศรีเชียงใหม่ จังหวัดหนองคาย
พระอุโบสถวัดเพชรสมุทร อำเภอเมือง จังหวัดสมุทรสงคราม
พระอุโบสถและพระเจดีย์วัดเทพพิทักษ์ปุณณาราม อำเภอปากช่อง จังหวัดนครราชสีมา
พระอุโบสถวัดเลียบราษฎร์บำรุง เขตดุสิต กรุงเทพมหานคร
วิหารพระพุทธไสยาสน์ ณ เขาศูนย์ อำเภอฉวาง จังหวัดนครศรีธรรมราช
วิหารพระอาจารย์ธรรมโชติ วัดค่ายบางระจัน อำเภอบางระจัน จังหวัดสิงห์บุรี
มณฑปอนุสรณ์วัดหินหมากเป้ง อำเภอศรีเชียงใหม่ จังหวัดหนองคาย
กุฏิวัดพระโค เขาทัพสิงห์ อำเภอสะทิงพระ จังหวัดสงขลา
พระธาตุพังพอน อำเภอเมือง จังหวัดหนองคาย
ฐานพระประธานพุทธมณฑล อำเภอนครชัยศรี จังหวัดนครปฐม
ฐานชุกชีพระประธาน พระอุโบสถวัดชัยพฤกษ์มาลา เขตบางกอกน้อย กรุงเทพมหานคร
พลับพลาพระราชพิธีบวงสรวง สมเด็จพระบูรพมหากษัตริยาธิราช ณ ท้องสนามหลวง
พระเมรุมาศพระราชพิธีถวายพระเพลิงพระบรมศพ สมเด็จพระนางเจ้ารำไพพรรณี พระบรมราชินีในรัชกาลที่ ๗
ศาลาไทยกลางน้ำที่มหาวิทยาลัยรามคำแหง
ศาลาไทยที่ศูนย์วัฒนธรรมแห่งประเทศไทย
ศาลาไทยที่นครโอซากา ประเทศญี่ปุ่น
พระอุโบสถวัดโสธรวรารามวรวิหาร

ส่วนผลงานควบคุมงานบูรณปฏิสังขรณ์มีหลายแห่ง เช่น

บูรณะสถูปเจดีย์พระธาตุพนม อำเภอธาตุพนม จังหวัดนครพนม ที่พังทลายขึ้นมาใหม่
บูรณะพระปรางค์วัดอรุณราชวราราม
บูรณะวิหารหลวง วัดพระมหาธาตุ วรมหาวิหาร จังหวัดนครศรีธรรมราช

ภายหลังเกษียณอายุราชการ ท่านยังคงได้รับเชิญให้เป็นอาจารย์พิเศษสอนวิชาสถาปัตยกรรม ไทย ที่คณะสถาปัตยกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยศิลปากร และได้รับปริญญาดุษฎีบัณฑิตกิตติมศักดิ์ สาขา วิจิตรศิลป์ จากมหาวิทยาลัยเคลย์ตัน ในปี ๒๕๒๙ จนในปี พ.ศ. ๒๕๓๒ ได้รับการยกย่องให้เป็นศิลปิน แห่งชาติ สาขาทัศนศิลป์ (สถาปัตยกรรม) และถึงแก่กรรมด้วยโรคชรา เมื่อเวลา ๘.๒๐ น. ของวันที่ ๗ พฤษภาคม ๒๕๖๑ สิริรวมอายุได้ ๘๘ ปี

ที่มา : หนังสือประวัติศาสตร์อำเภอเมืองนครศรีธรรมราช : เส้นทางพระบรมธาตุสู่มรดกโลก พ.ศ.๒๕๖๔